भारतको आन्ध्र प्रदेशस्थित अनन्तपुर जिल्लामा एउटा यस्तो संयुक्त परिवार छ, जहाँ छ पुस्ताका ८३ जना सदस्य एउटै परिवारका रूपमा बस्छन्। परिवार यति ठूलो छ कि एक दिनको खाना पकाउन मात्रै ५० किलो चामल आवश्यक पर्छ।
आइतबार मासु खाने दिन परिवारका लागि एउटा पूरै भेडाको पाठो चाहिन्छ। साँझ पकौडा खाने योजना बन्यो भने मात्रै पनि करिब १५ किलो बेसन चाहिन्छ। यति ठूलो परिवारको दैनिक जीवन कस्तो होला भन्ने कौतूहलका कारण बीबीसीको टोलीले अनन्तपुरको कुर्लापल्ली गाउँमा पुगेर परिवारसँग एक दिन बिताएको थियो।
कुर्लापल्ली गाउँ कल्याणदुर्गबाट करिब ७ किलोमिटर टाढा छ। करिब ४ सय घर र २ हजार जनसंख्या रहेको यो गाउँमा प्रवेश गरेपछि दायाँतर्फ मोडिँदा सडकको दुवैतर्फ आमनेसामने देखिने दुई ठूला घरले आगन्तुकको ध्यान तान्छन्। यी दुवै घरमा एउटै विशाल संयुक्त परिवारका सदस्यहरू बस्छन्।
सडकको एक किनारमा रहेको दुईतले घरभित्र पस्नेबित्तिकै ठूलो भान्सा देखिन्छ। त्यसको पछाडि दुईतले बैलगाडा राख्ने संरचना छ। घरको ठीक अगाडि अर्को तीनतले भवन छ। त्यही सडकमा केही अगाडि अर्को घर र त्यससँगै ठूलो खाली जग्गा छ, जहाँ ट्र्याक्टर र बसहरू पार्क गरिएका छन्।
तर यति धेरै संरचना पनि परिवारका लागि पर्याप्त भएका छैनन्। परिवारले अहिले चौथो घरसमेत निर्माण गरिरहेको छ। ८३ जना सदस्यका लागि बस्ने, खाने र दैनिक काम व्यवस्थापन गर्नु आफैंमा ठूलो चुनौती भए पनि परिवारले पुस्तौँदेखि संयुक्त रूपमा जीवन बिताउँदै आएको छ।
यो परिवारको मुख्य जीविकोपार्जनको आधार कृषि हो। परिवारका सदस्यहरू मिलेर खेती गर्छन्। उनीहरूले विभिन्न बाली उत्पादन गर्नुका साथै दुध दिने गाई र भेडा पनि पाल्छन्।
परिवारमा कामको जिम्मेवारी पनि सदस्यहरूबीच बाँडिएको छ। कोही खेतमा काम गर्छन्, कोही पशुपालनमा लाग्छन् भने घरभित्र खाना पकाउने, सरसफाइ र अन्य घरेलु कामको जिम्मेवारी सम्हाल्छन्। यति ठूलो परिवारमा व्यक्तिगत जीवनभन्दा सामूहिक जीवनशैली बढी महत्वपूर्ण देखिन्छ।
आजको समयमा धेरै परिवारहरू सानो परिवारको अवधारणातर्फ गइरहेका बेला छ पुस्ताका ८३ जना एउटै परिवार भएर बस्नु आफैंमा दुर्लभ उदाहरण हो। पुस्तौँदेखि एउटै छानामुनि बस्ने परम्पराले उनीहरूबीच पारिवारिक सम्बन्ध मात्र होइन, श्रम र स्रोतको सामूहिक प्रयोगलाई पनि निरन्तरता दिएको छ।
यो परिवारको कथा केवल ठूलो परिवारको रोचक प्रसंग होइन। यसले आधुनिक समाजमा कमजोर हुँदै गएको संयुक्त परिवार प्रणाली, सामूहिक श्रम, कृषि–आधारित जीवन र पुस्ताबीचको सहअस्तित्वबारे पनि एउटा महत्वपूर्ण प्रश्न उठाउँछ—परिवार ठूलो हुनु चुनौती हो कि सामूहिक शक्ति?
