गाजादेखि ओमानसम्म फैलिएको विश्व तनावको शृङ्खला

विश्व राजनीति यतिबेला एकैसाथ युद्ध, वार्ता, प्रतिबन्ध र आन्तरिक असन्तोष को जटिल घेराभित्र फसेको देखिन्छ। मध्यपूर्वको गाजा, ओमानमा भएको अमेरिका–इरान वार्ता, त्यसपछि लगाइएका कडा प्रतिबन्ध, इरान–इजरायल तनाव, अमेरिका भित्रको धार्मिक–राजनीतिक विवाद र नेपालमै देखिएको राजनीतिक हिंसासम्म—यी सबै घटनाहरू छुट्टाछुट्टै देखिए पनि गहिरो रूपमा आपसमा गाँसिएका छन्।

गाजा : मानवीय संकटको केन्द्र

गाजामा जारी निरन्तर गोलाबारी र जमिन आक्रमण ले अहिलेसम्म दशौँ हजार नागरिकको ज्यान लिएको छ भने करिब २० लाख मानिसहरू विस्थापित भएका छन्। घर, अस्पताल, विद्यालय र शरणस्थल कुनै पनि सुरक्षित देखिँदैनन्।

मानवीय सहायता प्रवेशमा कडा प्रतिबन्ध भए पनि World Central Kitchen (WCK) ले जमिन, समुद्र र हवाई मार्गबाट १० करोडभन्दा बढी खाना खाँचोमा परेकाहरूलाई उपलब्ध गराइसकेको छ। यो सहयोगले संकटको गहिराइ मात्र होइन, राजनीतिक निर्णयले मानवीय मूल्य कति ठूलो बनाइरहेको छ भन्ने पनि उजागर गर्छ।

ओमान वार्ता : आशा कि औपचारिकता ?

यही पृष्ठभूमिमा इरान र संयुक्त राज्य अमेरिकाबीच ओमानमा आणविक वार्ता सुरु भयो। इरानको सरकारी टेलिभिजनका अनुसार, तेहरानले आफ्नो रक्षा गर्न तयार रहेको स्पष्ट सन्देश दिएको छ भने अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले सैन्य कारबाहीको विकल्प अस्वीकार नगरेको बताइन्छ।

गत जुनमा इजरायलसँग भएको १२ दिने युद्धका क्रममा अमेरिकाले इरानी आणविक सुविधामाथि बम आक्रमण गरेपछि यो वार्ता पहिलोपटक भएको हो।
इरानी टोलीको नेतृत्व विदेशमन्त्री अब्बास अराघची ले गरेका छन् भने अमेरिकी पक्षबाट राजदूत स्टिभ विटकफ सहभागी छन्।

तर वार्ता सकिन नपाउँदै आएको अर्को घटनाले कूटनीतिक माहोललाई नै उल्ट्याइदियो।

प्रतिबन्धको झड्का : वार्तापछि कडा प्रहार

ओमान वार्तापछि अमेरिकाले इरानको तेल क्षेत्रमाथि नयाँ कडा प्रतिबन्ध घोषणा गर्‍यो।
यी प्रतिबन्धहरूले

• १४ जहाज,

• १५ कम्पनी,

• २ व्यक्तिलाई
  प्रत्यक्ष रूपमा लक्षित गरेका छन्।

तेल नै इरानको मुख्य आर्थिक स्रोत भएकाले यो कदमलाई तेहरानले आर्थिक युद्धको निरन्तरता का रूपमा लिएको छ। वार्तापछि सहजताको अपेक्षा गरिएको समयमा आएको यो निर्णयले इरानलाई स्तब्ध मात्र होइन, आक्रोशित बनाएको देखिन्छ।

विश्लेषकहरूका अनुसार अमेरिका फेरि एकपटक
“वार्ता र दबाब सँगसँगै” भन्ने पुरानै रणनीतिमा फर्किएको छ।

क्षेत्रीय असर : तनावको डोमिनो प्रभाव

यी घटनाहरूले मध्यपूर्वमा मात्रै होइन, विश्वव्यापी असर पार्ने संकेत देखिएका छन्।

• इरान–इजरायल तनाव पुनः चर्किन सक्छ

• हिजबुल्लाह, हुथी र अन्य समूहमार्फत अप्रत्यक्ष संघर्ष बढ्न सक्छ

• विश्व तेल बजारमा अस्थिरता आउन सक्ने खतरा बढेको छ

यो सबैले गाजाको संकट झनै लामो बनाउने जोखिम पनि बोकेको छ।

अमेरिका भित्रको विवाद : धार्मिक–राजनीतिक रेखा

अमेरिका स्वयं पनि आन्तरिक तनावबाट मुक्त छैन।
न्यूयोर्कका मेयर जोहरान ममदानी ले आयोजना गर्न लागेको अन्तरधार्मिक ब्रेकफास्ट कार्यक्रममा यसपटक यहूदी समुदायको संलग्नता फरक देखिनेछ।

एक स्थानीय ADL निर्देशक ले समूहलाई आमन्त्रण नगरिएको जनाउँदै,

“हरेक यहूदी न्यूयोर्करको सुरक्षा महत्वपूर्ण छ, विशेष गरी हिंसात्मक यहूदी विरोधीता बढिरहेको समयमा,”
भन्दै मेयरमाथि आलोचना गरेका छन्।

यसले अमेरिका भित्रै धार्मिक पहिचान र राजनीतिक संवेदनशीलता कति गहिरो बन्दै गएको छ भन्ने देखाउँछ।

नेपालमा पनि राजनीति र आगो

विश्वका ठूला घटनाबीच नेपाल पनि अछुतो छैन।
Gen-Z Movement का क्रममा सिंहदरबारमा आगो लगाएको आरोपमा एमाले कार्यकर्ता महेन्द्र गौतम पक्राउ परेका छन्।

चितवन घर भई हाल काठमाडौंमा बस्दै आएका गौतमले एक अन्तर्वार्तामा

“सिंहदरबारको गेट तोडेर भित्र पसेर गृह मन्त्रालयदेखि सबै कार्यालयमा आगो लगाई भ्याइसक्यौं”
भनेको भिडियो भाइरल भएपछि प्रहरी पाँच महिनापछि उनलाई नियन्त्रणमा लिन सफल भएको हो।

यो घटनाले नेपालमा पनि राजनीतिक असन्तोष र हिंसाको भाषा बढ्दै गएको संकेत दिन्छ।

निष्कर्ष : विश्व एकैचोटि धेरै संकटको मोडमा

गाजाको मानवीय विपत्ति, अमेरिका–इरान वार्ता र प्रतिबन्ध, मध्यपूर्वको युद्ध, अमेरिकाको आन्तरिक धार्मिक विवाद र नेपालमा देखिएको राजनीतिक आक्रोश—यी सबैले एउटै सन्देश दिन्छन्।

👉 विश्व शान्तिको खोजीमा छ, तर साधन अझै टकरावमै अडिएको छ।
👉 कूटनीति चलिरहेकै बेला आगो निभेको छैन।
👉 राजनीति मानव जीवनभन्दा अघि राखिँदा संकट झनै गहिरिँदै गएको छ।

यही कारण, आजको विश्व सम्झौता र संघर्षको दोबाटो मा उभिएको छ—जहाँ एक निर्णयले शान्ति तर्फ लैजान सक्छ, वा अर्कोले आगो अझै फैलाउन सक्छ।