अमेरिकी सेनाले काराकासको एक परिसरबाट निकोलस मादुरो र उनकी श्रीमतीलाई लगेको ४८ घण्टा नबित्दै, भेनेजुएलाका नेता न्यूयोर्कको अदालतमा उभिए र अमेरिकी सरकारले लगाएको षड्यन्त्रको आरोपमा दोषी नभएको स्वीकार गरे।
अमेरिकी सेनाले भेनेजुएलाको राजधानी काराकासबाट राष्ट्रपति Nicolás Maduro र उनकी श्रीमतीलाई नियन्त्रणमा लिएर ४८ घण्टाभित्र न्यूयोर्कको अदालतमा उभ्याएको भनिएको घटनाले विश्व राजनीतिमा ठूलो हलचल मच्चाएको छ। यस्तो दाबी यदि सत्य हो भने, यो आधुनिक अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्धको इतिहासमै अत्यन्तै असामान्य र खतरनाक मोड हुनेछ।
घटनाको मूल दाबी के हो ?
दाबी अनुसार:
अमेरिकी सेनाले विदेशी सार्वभौम राष्ट्रको राजधानी काराकासमा सैन्य कारबाही गर्यो
सत्तारूढ राष्ट्रप्रमुख मादुरोलाई नियन्त्रणमा लियो
उनलाई New York को संघीय अदालतमा उपस्थित गराइयो
मादुरोले अमेरिकी सरकारले लगाएको षड्यन्त्र र लागूऔषध तस्करी सम्बन्धी आरोपमा दोषी नभएको बयान दिए
अभियोजकहरूका अनुसार:
मादुरो, उनकी श्रीमती, छोरा र निकट सहयोगीहरू
कोकेन तस्करी र
अमेरिकाले आतंकवादी समूहको सूचीमा राखेका कार्टेलहरूसँग सहकार्य मा संलग्न थिए
किन यो घटना “अत्यधिक असामान्य” मानिन्छ ? 
1️⃣ सार्वभौमिकताको उल्लङ्घन
एक राष्ट्रको निर्वाचित (वा सत्तारूढ) राष्ट्रप्रमुखलाई
अर्को देशले सैन्य बल प्रयोग गरेर अपहरण गर्नु
➡️ संयुक्त राष्ट्रसंघको चार्टर र अन्तर्राष्ट्रिय कानूनको प्रत्यक्ष उल्लङ्घन हो।
2️⃣ पूर्वनजिर (precedent) को खतरा
यदि यस्तो कारबाही स्वीकार्य मानियो भने:
शक्तिशाली देशले
कमजोर देशका नेताहरूलाई
“अपराध” को नाममा
जुनसुकै बेला पक्राउ गर्न सक्ने अवस्था बन्न सक्छ।
यसले वैश्विक अराजकता निम्त्याउन सक्छ।
अमेरिकी पक्षको कानुनी रणनीति
अमेरिकाले मादुरोमाथि यसअघि पनि:
नार्को–टेरोरिज्म
ड्रग ट्राफिकिङ
षड्यन्त्र
जस्ता अभियोगमा मुद्दा दायर गरिसकेको छ।
यो मुद्दा:
अमेरिकी संघीय अदालत
अमेरिकी कानून
प्रमाणको आधार मा चलाइने बताइएको छ।
यसले अमेरिका यो सन्देश दिन खोज्दैछ:
“यो राजनीतिक होइन, फौजदारी मुद्दा हो।”
मादुरोको जवाफ र भेनेजुएलाको दृष्टिकोण
मादुरोले यस्ता आरोपहरूलाई पहिल्यै:
“शाही (imperialist) योजना”
भेनेजुएलाको विशाल तेल भण्डारमा पहुँच जमाउने षड्यन्त्र”
भन्दै अस्वीकार गर्दै आएका छन्।
भेनेजुएलाको तर्क:
अमेरिका आफ्नो शासन परिवर्तन (regime change) नीति लागू गर्न
न्याय प्रणालीलाई राजनीतिक हतियार बनाइरहेको छ।
अन्तर्राष्ट्रिय प्रतिक्रियाको सम्भावित दिशा
यदि यो दाबी सत्य सावित भयो भने:
रूस, चीन, इरानजस्ता देशहरूले कडा विरोध गर्ने सम्भावना
संयुक्त राष्ट्रसंघमा आपतकालीन बहस
ल्याटिन अमेरिकामा तीव्र अस्थिरता
अमेरिकी कूटनीतिक विश्वसनीयतामा गम्भीर प्रश्न
नेपाल जस्ता साना तथा विकासशील मुलुकका लागि यो घटनाले एउटा गहिरो प्रश्न उठाउँछ:
के अन्तर्राष्ट्रिय कानून साँच्चै सबैका लागि बराबर छ?
कि शक्ति भएका देशका लागि नियम फरक हुन्छ?
यदि शक्ति प्रयोग गरेर विदेशी नेताहरू पक्राउ गर्ने चलन बस्यो भने,
साना राष्ट्रहरूको सार्वभौमिकता झन् कमजोर
अन्तर्राष्ट्रिय प्रणाली न्याय होइन, शक्तिमा आधारित बन्ने खतरा
