डा.अम्बरीश पोख्रेल
१. वैज्ञानिक हुनको लागी नियमित रूपमा आफ्नो क्षेत्रमा अनुसन्धानमा संलग्न रही, केही न केही नयाँकुरा विश्व सामु प्रस्तुत गर्नको निम्ति, समय समयमा अन्तराष्ट्रिय पिर रिभ्यु ( peer review journal ) वैज्ञानिक जर्नलहरुमा (वैज्ञानिक पत्रिकाहरु) आफ्नो अनुसन्धान प्रकाशित गरेको हुनु पर्छ।
२. त्यो मापदण्ड पूरा नगरेको कुनै पनि मानिसलाई वैज्ञानिक मानिंदैन । विश्वले वैज्ञानिक मान्दैन रभनिँदैन पनि। यो विश्व मापदण्डलाई केही नेपालीहरूले अपव्याख्या गरेको पाइन्छ। यो प्रकारकोअपव्याख्याले वास्तविक नेपाली वैज्ञानिकहरुलाई अपमान गरेको ठहर्छ ।
३. वैज्ञानिक, प्राविधिक, व्यवस्थापक, साधु, सन्त, महात्मा, ऋषि, महर्षि, पादरी, भन्ते देखि भिक्षु, रसाहित्यकार, गीतकार, गायक गायिका, नाट्यकर्मी, प्रोफेसर (वर्ष गन्ती गरेर प्रोफेसर हुन्छन् नेपालमा, जुन हास्यास्पद छ), पत्रकार देखि सम्पादक र समाजाजिक अभियन्तामा फरक छुट्याउन नसक्नेअवस्था रहेको नेपाली समाजमा देखियो । तर यी सबै प्रकारका वास्तविक व्यक्तित्वहरुलाई एउटैकसीमा राखेर जबर्जस्त रुपमा स्थापित गर्न खोजेको देखिन्छ । जुन कुरा सरासर गलत हो । यसलेनेपाली समाजलाई फाइदा होइन, बेफाइदा गर्छ ।
४. यसले के प्रस्ट देखायो भने, कुकुर र बिरालो, ब्वाँसो र स्याल मात्र होइन, भेडा र बाख्रामा अन्तर गर्ननसक्ने अवस्थामा नेपाली समाज विद्यमान रहेको देखिन्छ। नेपाली समाजको एउटा लुकेकोपछौटेपनको कारण यो पनि हो ।
५. यही चार नम्बर बुँदाका कारण नेपालमा वैज्ञानिकहरू, प्राविधिकहरु, तथा कुशल व्यवस्थापकहरु बस्न चाहँदैनन् । सकेसम्म बस्दैनन् । बस्ने वातावरण पनि छैन। यो अर्को प्रकारको कमजोरी होनेपालको । यसको निराकरण नेपाल सरकारले गर्नु पर्ने थियो तर नेपालका सरकारहरू यति धेरैनिकम्मा छन कि, बहालवाला पिएम (प्रधानमन्त्री) ले भन्छ:
“के बुद्धले पढेका थिए र” ? भनेर प्रश्न सोध्छ, तल बसेका त्यसका पार्टीका पाल्तु कुकुरहरुले वाह वाहगर्दै तालि पिट्छन्। त्यो तालि पिट्ने लाखौं कार्यकर्ताहरु छन् ।
६. नेपाल उभो लाग्न आजबाट पचासौ वर्ष (पाँच पुस्ता) लाग्छ । जुन हाम्रो तेस्रो पुस्ता हो । यसरीअहिलेका नेपालीले समृद्ध नेपाल देख्न, भोग्नको लागि हजुर बुवा, बा, म (हामी), छोरा छोरी र नातिनातिना पुस्ता कुर्नु पर्ने देखिन्छ । यसरी पाँच पुस्ता हुने रहेछ कम्तीमा पनि।
७. त्यसैले जसलाई पायो त्यसलाई नेता, राजनेता, अभियन्ता, समाज सेवी, विद्वान् बुद्धिजीवी, वैज्ञानिक भन्न र मान्न छौडौ। सही पहिचान गरौं । सही पहिचान गर्न सकिँदैन भने, “ए त्यो मान्छे ठिकैलाग्छ” मात्र भनौं । बरु नाम लिएर “ए त्यो श्याम कुमार” वा “ए ती फुलमाया” राम्रो लाग्छ भनौं ।जबर्जस्ती पगरी गुथाउन छोडौ ।
८. मान, सम्मान, पद, पदवी वा व्यक्तिको व्यक्तित्वको परिचय सही रूपमा गर्ने गरौं । जथाभावी पगरीगुथाएर वास्तविक व्यक्तित्वको अपमान गरी आत्मरतिमा रमाउन छोडौ । हाम्रै नेपाली समाजको लागियो प्रवृत्तिले नोक्शान गर्दछ । आफनै समाजको नोक्शान गर्ने गराउने कुरालाई किन जबर्जस्ती प्रयोगगर्ने ?
अस्तु।
