इजरायलको प्रसिद्ध पर्यटकीय गन्तव्य ग्यालिली समुद्र सामान्यतया शान्त वातावरण, प्राकृतिक सौन्दर्य र पारिवारिक घुमघामका लागि परिचित छ। प्रत्येक वर्ष हजारौँ पर्यटक यहाँ पुग्छन्, समुद्र किनारमा क्याम्पिङ गर्छन्, प्रकृतिको आनन्द लिन्छन् र परिवारसँग अविस्मरणीय समय बिताउँछन्। तर हालै यही रमणीय क्षेत्रमा भएको एउटा असामान्य घटनाले स्थानीय बासिन्दा, पर्यटक र वन्यजन्तु विज्ञहरूलाई गम्भीर चिन्तामा पारेको छ।
स्थानीय सञ्चारमाध्यमहरूका अनुसार ग्यालिली समुद्रको किनारमा क्याम्पिङ गरिरहेका ११ जना व्यक्तिमाथि स्यालहरूले आक्रमण गरेका थिए। सामान्यतया मानिस देख्नासाथ भाग्ने स्वभावका स्यालहरू अचानक मानिसमाथि जाइलाग्नु आफैंमा अस्वाभाविक घटना मानिएको छ। आक्रमणमा घाइते भएकामध्ये एक १२ वर्षीया बालिका एलिसको अनुहारमै टोकिएको थियो। उनकी आमा येलेनाका अनुसार बिहानको समयमा सबै कुरा सामान्य देखिएको थियो, तर केही क्षणमै अवस्था भयावह बन्यो। उनले सञ्चारमाध्यमसँग कुरा गर्दै भनिन्, “मेरी छोरीको अनुहार रगतले ढाकिएको थियो। त्यो दृश्य मैले कहिल्यै बिर्सन सक्दिनँ।”
घटनापछि स्थानीय स्वास्थ्य तथा वन्यजन्तु अधिकारीहरू तुरुन्तै सक्रिय भए। प्रारम्भिक अनुसन्धानमा कम्तीमा एक स्यालको व्यवहार अत्यन्तै असामान्य देखिएको बताइएको छ। यही कारणले त्यसमा रेबिज संक्रमण भएको हुन सक्ने आशंका गरिएको छ। रेबिज एक घातक भाइरल रोग हो जसले जनावरको स्नायु प्रणालीमा असर पार्छ र उनीहरूलाई अस्वाभाविक रूपमा आक्रामक बनाउन सक्छ। संक्रमित जनावरले सामान्य डर गुमाउँछ र मानिस वा अन्य जनावरमाथि बिना कारण आक्रमण गर्न सक्छ।
विशेषज्ञहरूका अनुसार यो घटना केवल एउटा वन्यजन्तु आक्रमणको समाचार मात्र होइन। यसले मानव र वन्यजन्तुबीच बढ्दो द्वन्द्वको गम्भीर संकेत पनि दिन्छ। पछिल्ला वर्षहरूमा विश्वभर मानव बस्ती वन क्षेत्रतर्फ विस्तार भइरहेका छन्। पर्यटकहरूको बढ्दो चाप, फोहोर व्यवस्थापनको समस्या र वन्यजन्तुलाई खाना खुवाउने गलत अभ्यासले जनावरहरूको प्राकृतिक व्यवहारमा परिवर्तन ल्याएको छ। जब जनावरहरूले मानिसलाई खानाको स्रोतको रूपमा हेर्न थाल्छन्, तब उनीहरूको स्वाभाविक डर हराउन थाल्छ।
ग्यालिली समुद्र क्षेत्रमा पनि यही समस्या देखिएको हुनसक्ने अनुमान गरिएको छ। स्थानीय अधिकारीहरूका अनुसार केही पर्यटकहरूले मनोरञ्जनका लागि स्यालहरूलाई खाना दिने गरेका थिए। यसले स्यालहरूलाई मानिसको नजिक आउन अभ्यस्त बनाएको हुनसक्छ। तर यसपटकको आक्रमण सामान्य व्यवहारभन्दा निकै फरक भएकाले रोग संक्रमणको सम्भावनालाई पनि गम्भीर रूपमा अनुसन्धान गरिँदैछ।
यस घटनाले इजरायल मात्र होइन, संसारभरका देशहरूलाई एउटा महत्वपूर्ण सन्देश दिएको छ। वन्यजन्तु संरक्षण केवल जनावर बचाउने अभियान मात्र होइन, मानव सुरक्षासँग पनि प्रत्यक्ष रूपमा जोडिएको विषय हो। यदि वन्यजन्तुको स्वास्थ्य निगरानी, बासस्थान संरक्षण र रोग नियन्त्रणमा पर्याप्त ध्यान दिइएन भने यस्ता घटनाहरू बढ्न सक्छन्।
नेपालका लागि पनि यो घटना निकै सान्दर्भिक छ। पछिल्ला वर्षहरूमा नेपालमा चितुवा, भालु, बाँदर, जंगली सुँगुर र स्यालसँग सम्बन्धित मानव–वन्यजन्तु द्वन्द्वका घटनाहरू बढिरहेका छन्। धेरै स्थानमा वन्यजन्तुहरू गाउँ तथा सहर नजिक देखिन थालेका छन्। यसले भविष्यमा थप सतर्कता, अनुसन्धान र प्रभावकारी व्यवस्थापनको आवश्यकता औँल्याउँछ।
ग्यालिली समुद्रको यो घटना अहिले अनुसन्धानको विषय बनेको छ। तर यसले उठाएको प्रश्न भने विश्वव्यापी छ—के मानव गतिविधिले वन्यजन्तुको प्राकृतिक संसार यति धेरै परिवर्तन गरिसकेको छ कि उनीहरू आफ्नै स्वभाव गुमाउँदै मानव समाजका लागि खतरा बन्दै गएका छन्? यसको उत्तर खोज्नु अब केवल वन्यजन्तु विज्ञहरूको जिम्मेवारी मात्र होइन, सम्पूर्ण मानव समाजको साझा दायित्व बनेको छ।
