Tuesday 19th May 2026
तोयानाथ उपेक्षितको लेखहरु
Image

नेपालका दुई प्रसिद्ध पर्वतारोही गाइडहरूले सगरमाथा आरोहणमा नयाँ इतिहास रचेका छन् । “एभरेस्ट म्यान” भनेर चिनिने कामी रिता शेर्पाले ३२औँ पटक सगरमाथा आरोहण गर्दै आफ्नै पुरानो कीर्तिमान तोडेका छन् भने “माउन्टेन क्विन” का रूपमा परिचित ल्हाक्पा शेर्पाले ११औँ पटक सफल आरोहण गर्दै महिलातर्फको आफ्नै कीर्तिमान अझ उचाइमा पुर्‍याएकी छन् ।…

Image

नेपालको लोकतान्त्रिक संरचनामा शक्ति पृथकीकरण केवल सैद्धान्तिक विषय होइन, राज्य सञ्चालनको आधारभूत मान्यता हो । कार्यपालिका, व्यवस्थापिका र न्यायपालिका—तीनवटै अंगले आफ्नो संवैधानिक सीमाभित्र रहेर काम गर्दा मात्रै लोकतन्त्र सन्तुलित रहन्छ । तर पछिल्ला दिनहरूमा सर्वोच्च अदालतका केही गतिविधिले न्यायपालिका आफैं कार्यकारी भूमिकातर्फ अग्रसर भएको अनुभूति समाजमा बढ्दो रूपमा देखिन थालेको…

Image

ताईवान ले आफूलाई स्वतन्त्र, सार्वभौम र लोकतान्त्रिक शासन प्रणाली भएको राष्ट्रका रूपमा प्रस्तुत गर्दै आएको छ। ताइवानको आफ्नै संविधान, सेना, मुद्रा, निर्वाचित सरकार र स्वतन्त्र प्रशासनिक संरचना रहेको छ। ताइपेइस्थित सरकारले ताइवानमाथि कुनै पनि बाह्य शक्तिको नियन्त्रण नरहेको बताउँदै आएको छ। तर China भने ताइवानलाई आफ्नो अभिन्न भूभाग मान्छ र…

Image

संखुवासभा/ किमाथांका पूर्वी नेपालको किमाथांका क्षेत्रमा पर्ने अत्यन्त दुर्गम हिमाली बस्ती हो, जहाँ अहिले सडक सञ्जाल पुगेपछि स्थानीयमा नयाँ आशा जागेको छ। यो बस्ती चीनको तिब्बत सीमासँग जोडिएको रणनीतिक क्षेत्र पनि मानिन्छ। यहाँको भू–बनावट गहिरा खोँच, उकालो पहाड, अरुण नदीको किनार, ढुंगाका घर र हिमाली संस्कृतिले भरिएको छ। हिमाली बस्ती,…

Image

नयाँ दिल्ली मा भएको BRICS विदेशमन्त्रीहरूको बैठकमा इरान र युएई बीच तनाव खुला रूपमा देखिएको छ। इरानका विदेशमन्त्री Seyyed Abbas Araghchi ले युएईमाथि इरानविरुद्धको सैन्य कारबाहीमा सहयोग गरेको आरोप लगाए। यसको केही समयअघि Israel ले आफ्ना प्रधानमन्त्री Benjamin Netanyahu ले गोप्य रूपमा युएई भ्रमण गरेको दाबी गरेको थियो, जसले इरानलाई झन् असन्तुष्ट…

Image

युनाईटेड अरब ईमिरेट (United Arab Emirates) को दुवई अन्तराष्ट्रिय विमानस्थल (Dubai International Airport) मा चिनियाँ “गुआङजियान–21A” (Light Arrow-21A) लेजर आधारित ड्रोन प्रतिरक्षा प्रणाली देखिएको तस्वीर सार्वजनिक भएपछि मध्यपूर्वको सुरक्षा रणनीतिबारे नयाँ चर्चा सुरु भएको छ। खुला स्रोत रक्षा विश्लेषणहरूका अनुसार यो प्रणाली साना ड्रोन र कम उचाइमा उड्ने मानवरहित हवाई…

Image

नेपाल सरकारको आर्थिक वर्ष २०८३/८४ का सम्भावित प्राथमिकता र कार्यक्रमहरूमा सुशासन, डिजिटल प्रविधि, आर्थिक सुधार, कृषि आधुनिकीकरण, ऊर्जा विस्तार र रोजगारी सिर्जनालाई मुख्य जोड दिइएको देखिन्छ। सरकारले भ्रष्टाचारविरुद्ध शून्य सहनशीलता, डिजिटल सुशासन, “वन आइडेन्टिटी कार्ड”, निजामती सेवा सुधार तथा नागरिकमैत्री सेवा विस्तारलाई प्राथमिकतामा राखेको छ। साथै ७ प्रतिशत आर्थिक वृद्धि…

Image

मार्को रुवियो माथि चीनले  पहिले नै प्रतिबन्ध लगाएको भए पनि उनी अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्प  सँग बेइजिङ भ्रमणमा सहभागी हुन सकेको विषय अहिले कूटनीतिक वृत्तमा निकै चर्चामा छ। यसको मुख्य कारण चीनले प्रयोग गरेको भाषिक तथा कूटनीतिक “समाधान” हो। रुबियोमाथि २०२० मा हङकङ र सिनजियाङसम्बन्धी आलोचनाका कारण चीनले प्रतिबन्ध लगाएको…

Image

आधुनिक भौतिक विज्ञान, दर्शन र चेतनासम्बन्धी बहसको अत्यन्त रोचक क्षेत्रसँग जोडिएको छ। विशेष गरी अतिरिक्त आयाम (higher dimensions) को अवधारणा अहिले केवल आध्यात्मिक कल्पना मात्र नभई सैद्धान्तिक विज्ञानको पनि महत्वपूर्ण विषय बनेको छ। f(x)=xn,  n>3f(x)=x^n,\; n>3f(x)=xn,n>3 मानिसले सामान्य रूपमा तीन आयाम — लम्बाइ, चौडाइ र उचाइ — तथा समयलाई चौथो आयामका…

Image

भारतिय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदी ले इरान युद्धका कारण विश्व ऊर्जा बजारमा बढ्दो अस्थिरता देखाउँदै भारतीय नागरिकलाई पेट्रोल, डिजेल र खाद्य तेलको खपत घटाउन अपील गरेपछि भारतको ऊर्जा सुरक्षाबारे नयाँ बहस सुरु भएको छ। भारतले आफ्नो करिब ९० प्रतिशत कच्चा तेल आयात गर्ने भएकाले मध्यपूर्वमा बढ्दो तनावले प्रत्यक्ष असर पार्ने चिन्ता…